8 grudnia na terenie Muzeum byłego niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem odbyła się uroczystość upamiętniająca w 80. rocznicę pierwszego transportu Żydów z Koła.
Uroczystość rozpoczęła się od przemówień dr Anny Ziółkowskiej, dyrektor Muzeum Martyrologiczne w Żabikowiew Żabikowie i dr. Krzysztofa Witkowskiego, burmistrza Miasto Koło. Uczestnicy przeszli następnie pod pozostałości piwnic pałacowych, które zajmują szczególne miejsce w historii obozu, ponieważ ofiary spędzały tam ostatnie chwile życia przed wejściem do mobilnych komór gazowych. Uczennica Liceum Ogólnokształcące im Kazimierza Wielkiego w Kole odczytała fragment relacji Michała Podchlebnika, uciekiniera z obozu zagłady, opisującej akcję wysiedleńczą z getta w Kole. Modlitwę za zmarłych odśpiewał Borys Weininger z Gmina Żydowska w Łodzi – Kehila Kedosza Łódź. Następnie chargé d’affaires Ambasada Izraela w Polsce, Tal Ben-Ari Yaalon wygłosiła przemówienie, w którym podkreśliła znaczenie obozu śmierci w Chełmnie w historii Zagłady. Ofiary obozu upamiętniono poprzez złożenie kwiatów i zapalenie zniczy przy ruinach pałacu.
Uroczystości towarzyszyło otwarcie wystawy czasowej „Życie kolskich Żydów sprzed lat…” z oprowadzaniem kuratorskim Magdaleny Babik. Następnie uczestnicy zapoznali się z nieznanym do tej pory świadectwem ostatnich więźniów obozu, o którym opowiedziała Małgorzata Grzanka, opublikowanym w nowym wydawnictwie „Nazwali to, że biorą na robotę… Dokumenty osobiste więźniów niemieckiego obozu zagłady w Chełmnie”.
Słowo do zgromadzonych skierowali wojewoda wielkopolski Michał Zieliński, odczytane przez jego doradczynię Mariolę Rakiewicz, a także Izzi Keren, przewodniczący Ziomkostwa Żydów z Koła w Izraelu.
Przed rozpoczęciem uroczystości pani Yaalon zwiedziła teren Miejsca Pamięci w Chełmnie wraz z wystawami stałymi, po jej zakończeniu złożyła kwiaty przy Ścianie Pamięci w Lesie Rzuchowskim.
W uroczystości wzięli udział również: przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi Józef Weininger, burmistrz Dąbia Tomasz Ludwicki, wójt Gminy Grzegorzew Bożena Dominiak, zastępca Dyrektora Departamentu Kultury Urzędu Marszałkowskiego w Poznaniu Grażyna Brzezińska, kierownik Biura Badań Oddziałowych IPN w Poznaniu, prof. UAM dr hab. Konrad Białecki, Przewodnicząca Rady Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie prof. UAM dr hab. Danuta Konieczka – Śliwińska.
===========================================
On December 8, at the Museum of the former German death camp Kulmhof in Chełmno on Ner, a ceremony was held to commemorate the 80th anniversary of the first transport of Jews from Koło.
The ceremony began with speeches by Dr. Anna Ziółkowska, director of the Martyrdom Museum in Żabikowo, and Dr. Krzysztof Witkowski, mayor of the city of Koło. The participants then went to the remains of the palace cellars, which occupy a special place in the history of the camp, as the victims spent the last moments of their lives there before entering the mobile gas chambers. A student of the Liceum Ogólnokształcące im. Kazimierz Wielki in Koło read a fragment of an account by Michał Podchlebnik, an escapee from the extermination camp, describing the deportation action from the ghetto in Koło. The prayer for the dead was sung by Borys Weininger from the Jewish Community in Łódź. Then the chargé d’affaires of the Israeli Embassy in Poland, Tal Ben-Ari Yaalon gave a speech in which she emphasized the importance of the death camp in Chełmno in the history of the Holocaust. The victims of the camp were commemorated by laying flowers and lighting candles at the ruins of the palace.
The ceremony was accompanied by the opening of the temporary exhibition “The Life of Kolo Jews from Years Before …” with a curatorial tour by Magdalena Babik. Then the participants got acquainted with the previously unknown testimony of the last prisoners of the camp, told by Małgorzata Grzanka, published in the new publication “They called it that they are taking to work … Personal documents of prisoners of the German death camp in Chełmno”.
The word to the gathered was sent by the Voivode of Wielkopolska, Michał Zieliński, read out by his adviser Mariola Rakiewicz, and also by Izzi Keren, chairman of the Jewish Association of Jews from the Circle in Israel.
Before the ceremony, Mrs. Yaalon visited the Memorial Site in Chełmno with its permanent exhibitions, and afterwards she laid flowers at the Memorial Wall in the Rzuchowski Forest.
The ceremony was also attended by the chairman of the Jewish Religious Community in Łódź, Józef Weininger, the mayor of Dąbie Tomasz Ludwicki, the mayor of the Gmina Grzegorzew Bożena Dominiak, deputy director of the Culture Department of the Marshal’s Office in Poznań, Grażyna Brzezińska, head of the Branch Research Office of the Institute of National Remembrance in Poznań, prof. UAM dr hab. Konrad Białecki, Chairwoman of the Council of the Martyrdom Museum in Żabikowo prof. UAM dr hab. Danuta Konieczka – Śliwińska.
źródło: Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem