Relikwie Krzyża Świętego w sercu miasta
W okresie Wielkiego Tygodnia, kiedy liturgia Kościoła katolickiego koncentruje się na tajemnicy męki, śmierci i zmartwychwstania Jezusa Chrystusa, szczególnego znaczenia nabierają miejsca związane z kultem Krzyża Pańskiego. Dla mieszkańców naszego miasta Koła takim miejscem od wieków pozostaje kościół farny pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego – świątynia, która nie tylko wpisana jest w historię miasta, ale również przechowuje niezwykły skarb: relikwie Drzewa Krzyża Świętego.
Historia kolskiej fary sięga początków XV wieku i nierozerwalnie wiąże się z lokacją miasta. Już od samego początku świątynia była miejscem intensywnego życia religijnego, czego świadectwem są liczne dzieła sztuki sakralnej: figury, obrazy i malowidła. Centralne miejsce zajmuje monumentalny krucyfiks w ołtarzu głównym, przypominający wiernym o ofierze Chrystusa złożonej na Golgocie. Jednak to nie tylko zabytki stanowią o wyjątkowości tego miejsca. Najważniejszym znakiem ciągłości wiary są wierni – kolejne pokolenia mieszkańców Koła, którzy przez stulecia uczestniczyli w nabożeństwach, pielęgnując kult Męki Pańskiej. Szczególnie w ostatnich latach centrum tej duchowości stały się relikwie Krzyża Pańskiego.
–
Kult Krzyża Świętego w Kościele ma swoje korzenie w IV wieku i wiąże się z odnalezieniem drzewa Krzyża przez św. Helenę. Od tamtego czasu jego fragmenty trafiły do wielu świątyń na całym świecie. Wśród nich znajduje się także kolska fara. Relikwiarz przechowywany w Kole pochodzi prawdopodobnie z drugiej połowy XVI wieku i ma formę krzyża wykonanego z pozłacanego srebra. Choć dokładna data sprowadzenia relikwii do miasta nie jest znana, ich obecność od wieków kształtuje religijną tożsamość parafii. Dla wiernych nie jest to jedynie cenny zabytek. W nauczaniu Kościoła każda cząstka Krzyża traktowana jest jako szczególna relikwia – znak miejsca, na którym dokonało się zbawienie świata. Dlatego właśnie kult ten ma tak głęboki wymiar duchowy, szczególnie w czasie Wielkiego Tygodnia.
–
Liturgia Wielkiego Piątku, skoncentrowana wokół adoracji Krzyża, w kolskiej farze nabiera wyjątkowej wymowy. Wierni mają bowiem możliwość oddania czci nie tylko symbolowi, ale także relikwiom, które, zgodnie z wiarą Kościoła, mają bezpośredni związek z wydarzeniami na Golgocie. To właśnie tutaj, w 1958 roku, nabożeństwu wielkopiątkowemu przewodniczył biskup włocławski Antoni Pawłowski, podkreślając rangę tej świątyni. Jak odnotowano w kronikach, była to sytuacja niezwykła – biskup opuścił katedrę, aby celebrować liturgię w Kole. Wydarzenie to do dziś pozostaje symbolem znaczenia kolskiej fary dla całej diecezji.
–
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego od dawna pełni rolę nie tylko parafialnej świątyni, ale także miejsca pielgrzymkowego. Już w XVI wieku przybywający tu wierni pozostawiali swoje imiona wyryte na murach – ślady ich obecności można oglądać do dziś. Współcześnie do Koła przyjeżdżają niekiedy pielgrzymi z całej Polski i z zagranicy. W księdze pielgrzymów prowadzonej w drugiej dekadzie XXI wieku znajdują się wpisy zarówno osób prywatnych, jak i przedstawicieli świata dyplomacji czy życia publicznego. Wszystkich przyciąga to samo – możliwość modlitwy przed relikwiami Krzyża. Szczególne znaczenie miały również wydarzenia takie jak święcenia kapłańskie udzielone w tej świątyni w 1963 roku – rzadko odbywające się poza katedrami. To kolejny dowód na ponadprzeciętną rangę kolskiej fary.
–
W ostatnich dekadach kult Krzyża Świętego w Kole przeżywał wyraźne ożywienie. Dużą rolę odegrały działania duszpasterskie, m.in. regularne nabożeństwa Drogi Krzyżowej, adoracje relikwii czy uroczyste obchody odpustu parafialnego – wprowadzone z inicjatywy ks. kanonika Józefa Wronkiewicza, który kierował najstarszą kolską parafią w latach 1996-2020. Przełomowym momentem była renowacja relikwiarza w 2015 roku. Odnowiony obiekt wrócił do świątyni w uroczystej procesji i od tego czasu jest codziennie wystawiany do adoracji. Wierni mogą nie tylko go oglądać, ale także modlić się w jego obecności i oddawać mu cześć. Równie ważnym wydarzeniem był powrót do ołtarza obrazu „Znalezienie Krzyża Świętego” autorstwa Henryka Piątkowskiego z 1899 roku. Dzieło to, ukazujące moment odnalezienia relikwii przez św. Helenę, dodatkowo podkreśla charakter świątyni jako miejsca szczególnego kultu.
–
Dla lokalnej społeczności kościół farny to coś więcej niż zabytek. To przestrzeń, w której historia miasta splata się z historią wiary. Obecność relikwii Krzyża Świętego czyni z niego miejsce wyjątkowe na mapie ziemi kolskiej – duchowe centrum, które od wieków kształtuje tożsamość mieszkańców. W czasie Wielkiego Tygodnia znaczenie to staje się jeszcze bardziej widoczne. To właśnie teraz wierni szczególnie licznie gromadzą się w świątyni, by przeżywać najważniejsze tajemnice swojej wiary w miejscu, które od pokoleń przypomina o sensie Krzyża. Kolska fara pozostaje więc nie tylko świadkiem historii, ale także jej żywym uczestnikiem – miejscem, gdzie tradycja spotyka się z teraźniejszością, a wiara dawnych pokoleń wciąż znajduje swoje odbicie w życiu współczesnych mieszkańców naszego miasta.
–
–
Marcin Nowacki
