ULICE KOLSKIEJ STARÓWKI… spacerkiem po dawnym Kole
–
Gazeta Kolska 7 maja 1932 r. informowała swoich czytelników: ……. Ponieważ nie wszyscy orientują się w nowych, ustanowionych w roku ubiegłym, nazwach ulic w Kole, przeto podajemy niżej wykaz ulic przemianowanych…
1. Kaliskie Przedmieście od pierwszego mostu do granic miasta na ulicę ks. Józefa Poniatowskiego
2. Przygrodzka na Zawiszy Czarnego
3. Blankowa na Adama Asnyka
4. Krzywonowa na Elizy Orzeszkowej
5. Wieprzowa na Berka Joselewicza
6. Okólna od nieruchomości Michalskiego (od bunkra) do nowego mostu jak dotychczas na Okólną, a od nowego mostu do Fabryki M. Ostrowskiego na Żelazną
7. Cebrowa na Jasną
8. Nowo-Warszawska na Legionów
9. Warszawskie Przedmieście do granic miasta na Aleje Sienkiewicza
Niewymienione w publikacji ulice na Kolskiej Starówce w 1932 r. utrzymały swoje pierwotne nazwy, jak np. ul. Wschodnia, ul. Grodzka, ul. Klasztorna i inne, znane z nazwy nam współcześnie. W latach 1939 – 1945 Niemcy nanieśli zmiany ulic. Podaję obecne nazwy ulic i ich nazwy z czasów okupacji:
1. Stary Rynek – Rathaus Platz / Adolf Hitler Platz
2. Nowy Rynek – Theater Platz
3. Ul. Adama Mickiewicza – Wilhelm Frick Straße
4. Ul. Kazimierza Pułaskiego – Ufergasse
5. Ul. Klasztorna – Klostergasse
6. Ul. Kościelna – Kirchengasse
7. Ul. Kajki/ Okólna – Hans Pfitzner Straße
8. Ul. Nowowarszawska – Hasso von Manteufelster
9. Ul. Jasna – Gen. Litzmann Straße
10.Ul. Grodzka – Wolter von Pletenberg Straße
11.ul. Wschodnia – Theater Straße
12. ul. Kuśnierska – Siebenburgen Straße
13. Ul. Adama Asnyka – Schlachtchaus Straße
14.Ul. Zawiszy Czarnego – Wiener Straße
15.Ul.Boźnicza /Wodna – Altgasse
16.Ul. Żelazna – Richthofen Straße
17.Ul. Rzeźnicza – Jungfestireg Straße
18.Ul. Ogrodowa – Gartenweg
19.Ul.Szewska/Kilińskiego – Danziger Straße
20.Ul. Berka Joselewicza – Goldinger Straße
21.Ul.Elizy Orzeszkowej – Am Wasser
22. Ul. Krótka – Kurzegasse
23.Ul. Krzywa – Memeler Straße
24.Ul. Starowarszawska – Schlesische Landwehr Straße
Do zmiany nazw niektórych przedwojennych ulic na Kolskiej Starówce władze PRL powróciły w 1947 roku, zmieniając np. ul. Bóźniczą na ul. Wodną i ul. Szewską na ul. Jana Kilińskiego, ul. Okólną na ul. Michała Kajki. Niektóre ich nazwy przetrwały do roku 1990, np. obecny Nowy Rynek miał nazwę Pl. Bohaterów Stalingradu, a obecny Stary Rynek – Pl. PZPR.
Czy ktoś z kolan wie, że na wysokości obecnej przystani nad Wartą i stadionu OLIMPII z Kolskiej Starówki przez obecną ulicę Orzeszkową od Nowego Rynku przeganiano bydło okolicznych rolników przez rzekę Wartę, drewnianą przeprawą – mostem, na nadrzeczne łąki ..…ażeby utrzymać czystość na kolskich mostach….. Zachowały się do chwili obecnej usypane ziemne przejścia przez wał dla bydła po obu stronach Warty.
Przeprawę tę, często niszczoną przez kry na rzece, zlikwidowano po 1945 roku.
–
PS. Dziękuję panu Konradowi Kołodziejskiemu z Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej za pomoc w realizacji tego felietonu.
Foto – Autor felietonu
Nr 1. Pan Konrad Kołodziejski opowiada o dawnych nazwach ulic na Kolskiej Starówce.
Nr 2. Plan ulic Kolskiej Starówki z 1940 roku oraz – od strony lewej pierwsza przeprawa na Warcie (kreskowana) dla bydła do 1945 roku – druga (linią przerywaną) – dawny most na Warcie do 1830 roku od ul. Starowarszawskiej do Zielonej – trzecia – aktualny most na Warcie z Kolskiej Starówki
Nr 3. Ulicą Elizy Orzeszkowej (dawniej Krzywonowa) przeganiano bydło od Nowego Rynku nad Wartę do przeprawy na nadwarciańskie łąki.
Nr 4. Zachowany do dzisiaj fragment nasypu komunikacyjnego sprzed ponad 100 lat przez wał nadrzeczny na przeprawę dla bydła od strony ul. Elizy Orzeszkowej. Jest brukowany kamieniem polnym – obecnie zarośnięty chwastem i wikliną.
–
–
–
–
–
Tekst opracował Ryszard Borysiewicz
