Szanowni Państwo,
Dyrektorzy przedszkoli, szkół i placówek oświatowych województwa wielkopolskiego
Komunikat dotyczy: wzmocnienia zasad bezpieczeństwa w szkołach i placówkach oraz przygotowania do reagowania w sytuacjach kryzysowych
Działając w ramach kompetencji Wielkopolskiego Kuratora Oświaty jako organu sprawującego nadzór pedagogiczny, określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 oraz art. 55 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, w związku z ostatnimi zdarzeniami dotyczącymi bezpieczeństwa na terenie szkół i placówek, a także mając na uwadze zmieniające się uwarunkowania bezpieczeństwa, zwracam się do Państwa z prośbą o pilne dokonanie przeglądu rozwiązań organizacyjnych i procedur obowiązujących w kierowanych przez Państwa szkołach i placówkach.
Współczesne szkoły i przedszkola funkcjonują w rzeczywistości, w której katalog potencjalnych zagrożeń jest znacznie szerszy niż jeszcze kilka czy kilkanaście lat temu. Obejmuje on pożary, awarie, gwałtowne zjawiska pogodowe, niebezpieczne zachowania osób przebywających na terenie placówki, wtargnięcie osoby nieuprawnionej, a także zagrożenia wynikające z szerszych uwarunkowań bezpieczeństwa.
Dodatkowym kontekstem dla podejmowanych działań pozostaje aktualna sytuacja bezpieczeństwa w kraju. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązuje obecnie drugi stopień alarmowy BRAVO oraz drugi stopień alarmowy BRAVO-CRP, wprowadzone na podstawie przepisów ustawy o działaniach antyterrorystycznych.
Stopień BRAVO oznacza podwyższony poziom zagrożenia wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym i wiąże się z koniecznością zachowania zwiększonej czujności oraz gotowości do reagowania. Stopień BRAVO-CRP odnosi się natomiast do zagrożeń dotyczących systemów teleinformatycznych administracji publicznej i infrastruktury krytycznej.
Obowiązywanie tych stopni nie oznacza, że szkoły, przedszkola i placówki oświatowe są miejscami bezpośredniego zagrożenia. Pozostają one miejscami bezpiecznymi.
Aktualna sytuacja stanowi jednak dodatkowe uzasadnienie dla systematycznego przeglądu procedur, zabezpieczeń i zasad reagowania na sytuacje nadzwyczajne oraz dla wzmacniania świadomości całej społeczności szkolnej.
Trwająca wojna w Ukrainie oraz doświadczenia ostatnich lat jednoznacznie wskazują na potrzebę systematycznego wzmacniania odporności społecznej i przygotowania instytucji publicznych do właściwego reagowania w sytuacjach zagrożenia.
Szkoły i placówki oświatowe, jako miejsca, w których każdego dnia przebywają dzieci, młodzież oraz pracownicy, powinny być istotnym elementem systemu bezpieczeństwa lokalnych społeczności.
Kwestie te należy postrzegać również w kontekście systemu ochrony ludności i obrony cywilnej, w którym szczególnego znaczenia nabierają przygotowanie do reagowania, właściwa organizacja alarmowania, ewakuacji i schronienia, znajomość procedur oraz współpraca z organami prowadzącymi i odpowiednimi służbami.
Należy przy tym ponownie wyraźnie podkreślić, że szkoły, przedszkola i placówki oświatowe pozostają miejscami bezpiecznymi.
Podejmowane działania nie wynikają z przekonania o istnieniu bezpośredniego zagrożenia, lecz z potrzeby odpowiedzialnego przygotowania na sytuacje, które – choć występują rzadko – wymagają sprawnego, spokojnego i właściwego działania.
Pragnę jednocześnie przypomnieć, że zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe dyrektor szkoły lub placówki wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę lub placówkę.
Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole wynika również z przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach.
Mając powyższe na uwadze, zwracam się do Państwa o pilne dokonanie przeglądu sposobu zabezpieczenia drzwi wejściowych oraz pozostałych wejść i wyjść z budynków szkoły lub placówki i – w przypadku stwierdzenia takiej potrzeby – niezwłoczne wprowadzenie rozwiązań ograniczających możliwość swobodnego wejścia na teren szkoły przez osoby nieuprawnione.
Organizacja dostępu do budynku powinna zapewniać, aby w czasie funkcjonowania szkoły lub placówki swobodny dostęp do jej wnętrza mieli uczniowie oraz nauczyciele i inni pracownicy szkoły lub placówki.
Osoby spoza społeczności szkolnej, w tym rodzice i opiekunowie, interesanci, przedstawiciele podmiotów zewnętrznych oraz inne osoby odwiedzające szkołę, nie powinny mieć możliwości samodzielnego i niekontrolowanego wejścia do budynku.
Ich wejście powinno następować po zgłoszeniu swojej obecności, wskazaniu celu wizyty oraz umożliwieniu wejścia przez pracownika szkoły lub inną osobę do tego upoważnioną.
Proszę również o wprowadzenie lub – jeżeli taki system już funkcjonuje – zweryfikowanie zasad prowadzenia rejestru wejść i wyjść osób zewnętrznych.
Rejestr powinien umożliwiać ustalenie, kto, w jakim celu i w jakim czasie przebywał na terenie szkoły lub placówki.
W ramach przyjętych zasad organizacyjnych możliwe jest wyłączenie z obowiązku każdorazowego dokonywania wpisu osób wykonujących na terenie szkoły czynności służbowe, w szczególności funkcjonariuszy Policji, Państwowej Straży Pożarnej i Straży Granicznej, zespołów ratownictwa medycznego, prokuratorów, żołnierzy wykonujących czynności służbowe, a także uprawnionych pracowników Kuratorium Oświaty oraz przedstawicieli organu prowadzącego.
W sytuacjach, w których charakter podejmowanych czynności na to pozwala, osoby te powinny umożliwić potwierdzenie swojej tożsamości i charakteru wykonywanych czynności służbowych.
Jednocześnie podkreślam, że stosowane zabezpieczenia nie mogą ograniczać możliwości natychmiastowej i bezpiecznej ewakuacji.
Sposób zabezpieczenia drzwi, wejść i wyjść musi pozostawać zgodny z obowiązującymi przepisami ochrony przeciwpożarowej oraz zasadami bezpieczeństwa.
Nie chodzi zatem o mechaniczne zamykanie wyjść, lecz o taki sposób organizacji dostępu do budynku, który z jednej strony ograniczy możliwość wejścia osób nieuprawnionych, a z drugiej zapewni pełną drożność dróg i wyjść ewakuacyjnych.
Zwracam się do Państwa dyrektorów z prośbą o dokonanie przeglądu sposobu organizacji dyżurów pracowników oraz nadzoru nad wejściem do szkoły, w szczególności w godzinach rozpoczęcia i zakończenia zajęć oraz w innych okresach zwiększonego ruchu osób.
Zwracam Państwu uwagę, że istotnym elementem budowania bezpieczeństwa jest również właściwe przygotowanie uczniów.
Dlatego wskazuję Państwu na konieczność wykorzystania godzin z wychowawcą w nadchodzącym tygodniu do przeprowadzenia z uczniami rozmów dotyczących właściwego zachowania w sytuacjach kryzysowych i zagrożenia.
Rozmowy te powinny zostać dostosowane do wieku, dojrzałości i możliwości uczniów oraz być prowadzone spokojnie i rzeczowo, bez wzbudzania niepotrzebnego lęku.
Ich celem powinno być przede wszystkim wyjaśnienie, jak zachować się w przypadku ogłoszenia alarmu, konieczności ewakuacji lub schronienia, pojawienia się osoby stwarzającej zagrożenie czy innego zdarzenia wymagającego natychmiastowej reakcji.
Proszę o przypomnienie uczniom, jak istotne w sytuacji zagrożenia jest zachowanie spokoju, pozostawanie pod opieką nauczyciela, stosowanie się do poleceń pracowników szkoły i służb oraz powstrzymanie się od działań, które mogą utrudniać prowadzenie akcji ratowniczej lub interwencji.
Warto również zwrócić uwagę uczniów na konieczność niezwłocznego zgłaszania nauczycielowi lub innemu pracownikowi szkoły każdej sytuacji, która może rodzić zagrożenie dla bezpieczeństwa, w tym obecności osoby nieuprawnionej, nietypowego zachowania, pozostawionego bez nadzoru przedmiotu lub innych okoliczności budzących uzasadniony niepokój.
Proszę również o zwrócenie szczególnej uwagi na reakcje uczniów po rozmowach dotyczących bezpieczeństwa i sytuacji kryzysowych.
Nauczyciele i wychowawcy powinni obserwować, czy omawiane zagadnienia nie wywołują u uczniów nadmiernego lęku, napięcia lub innych trudnych emocji.
W przypadku zauważenia niepokojących sygnałów należy zapewnić uczniowi odpowiednie wsparcie, w tym – w razie potrzeby – pomoc psychologiczno-pedagogiczną z udziałem pedagoga, psychologa szkolnego lub innych specjalistów.
Równolegle należy zapewnić, aby wszyscy pracownicy szkoły lub placówki – niezależnie od zajmowanego stanowiska – znali obowiązujące zasady postępowania w sytuacjach zagrożenia i byli przygotowani do ich praktycznego zastosowania.
Proszę, aby w terminie do 22 października br. zorganizowano posiedzenie rady pedagogicznej poświęcone bezpieczeństwu, obejmujące przypomnienie i omówienie oraz – w możliwym zakresie – praktyczne przećwiczenie obowiązujących procedur reagowania w sytuacjach kryzysowych.
Zgodnie z art. 69 ust. 3a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe w zebraniach rady pedagogicznej mogą brać udział, z głosem doradczym, również osoby zapraszane przez jej przewodniczącego, za zgodą lub na wniosek rady pedagogicznej.
Ze względu na charakter podejmowanych zagadnień należy zapewnić, aby w części posiedzenia poświęconej bezpieczeństwu uczestniczyli również pracownicy administracji i obsługi oraz inne osoby zatrudnione w szkole, których zadania mają znaczenie dla bezpieczeństwa uczniów i pracowników.
Bezpieczeństwo szkoły nie zależy wyłącznie od nauczycieli.
W sytuacji zagrożenia istotną rolę mogą odgrywać również pracownicy sekretariatu, woźni, portierzy, konserwatorzy, pracownicy gospodarczy i inni pracownicy niepedagogiczni.
Każda z tych osób powinna wiedzieć, jak zareagować, komu przekazać informację, w jaki sposób wezwać pomoc, zabezpieczyć dostęp do budynku lub jego części oraz jak postępować do czasu przybycia właściwych służb.
Proszę, aby podczas tych spotkań nie ograniczano się wyłącznie do odczytania obowiązujących procedur.
Zasadne jest ich praktyczne omówienie na przykładach możliwych zdarzeń oraz – w zakresie, w jakim pozwalają na to warunki szkoły – przećwiczenie najważniejszych elementów postępowania.
Analizie powinny podlegać w szczególności:
– sposób alarmowania osób przebywających w szkole,
– zasady ewakuacji oraz schronienia,
– postępowanie w przypadku wtargnięcia do szkoły osoby nieuprawnionej lub stwarzającej zagrożenie,
– zabezpieczenie wejść do budynku i poszczególnych jego części,
– sposób powiadamiania Policji, Państwowej Straży Pożarnej, ratownictwa medycznego i innych właściwych służb,
– organizacja komunikacji wewnętrznej,
– sposób przekazywania informacji rodzicom i opiekunom,
– podział zadań pomiędzy pracowników,
– zasady postępowania z uczniami wymagającymi szczególnego wsparcia,
– działania podejmowane po ustaniu bezpośredniego zagrożenia.
Proszę również o wykorzystanie tych spotkań do zweryfikowania, czy obowiązujące procedury są aktualne, czytelne, znane wszystkim pracownikom i rzeczywiście możliwe do zastosowania w warunkach konkretnej szkoły.
Jeżeli w wyniku tego przeglądu zostaną ujawnione braki organizacyjne, techniczne lub infrastrukturalne, proszę o ich zidentyfikowanie oraz podjęcie działań zmierzających do ich usunięcia.
Szanowni Państwo,
szczególnej analizy wymaga również kwestia zapewnienia możliwie bezpiecznego schronienia uczniów i pracowników na wypadek wystąpienia określonych rodzajów zagrożeń.
Mam świadomość, że dyrektorzy szkół i placówek nie zawsze dysponują wystarczającą wiedzą techniczną, możliwościami organizacyjnymi lub środkami finansowymi, aby samodzielnie ocenić, które pomieszczenia mogą spełniać określone funkcje ochronne oraz jakie dodatkowe działania powinny zostać podjęte.
Dlatego proszę o wystąpienie do organów prowadzących z wnioskiem o wspólną analizę warunków lokalowych oraz pomoc we wskazaniu miejsc, które – zależnie od rodzaju zagrożenia i możliwości budynku – mogą zapewnić uczniom i pracownikom możliwie bezpieczne schronienie.
Wskazanie takich pomieszczeń nie oznacza automatycznie, że spełniają one wymagania przewidziane dla budowli ochronnych.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo oświatowe do zadań organu prowadzącego należy zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki.
Proszę także o przekazanie organom prowadzącym informacji o innych potrzebach szkoły związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa, w szczególności dotyczących zabezpieczenia wejść do budynku, systemów kontroli dostępu, monitoringu, komunikacji i alarmowania, oznakowania, oświetlenia, infrastruktury technicznej oraz potrzeby organizacji szkoleń i ćwiczeń dla pracowników.
Wskazane jest, aby działania te były podejmowane – stosownie do potrzeb – we współpracy z właściwymi komórkami zarządzania kryzysowego, Państwową Strażą Pożarną, Policją oraz innymi służbami i instytucjami posiadającymi odpowiednią wiedzę i kompetencje w zakresie bezpieczeństwa, ochrony ludności i obrony cywilnej.
Zachęcam także do korzystania ze sprawdzonych szkoleń, warsztatów i ćwiczeń dotyczących zarządzania kryzysowego, ochrony ludności i obrony cywilnej, organizowanych przez organy prowadzące, samorządy, służby i inne właściwe instytucje.
Kuratorium Oświaty w Poznaniu będzie wspierało Państwa w tych działaniach.
Będziemy podejmować współpracę z placówkami doskonalenia nauczycieli, właściwymi służbami oraz innymi instytucjami posiadającymi doświadczenie w zakresie bezpieczeństwa, ochrony ludności, obrony cywilnej i reagowania kryzysowego.
Z tego względu zapraszam w najbliższy poniedziałek, 12 października, o godzinie 11.00 do udziału w naradzie z dyrektorami przedszkoli, szkół i placówek oświatowych, która odbędzie się w formule online i poświęcona będzie tematyce zarządzania szkołą (placówką) w sytuacji kryzysowej.
Link do wspomnianej narady znajdą Państwo wyłącznie w Programie Informacyjnym Kuratorium Oświaty (PIKO).
Proszę, aby kwestie bezpieczeństwa nie były traktowane wyłącznie jako obowiązek formalny czy dokumentacyjny.
Nawet najlepiej opracowana procedura nie spełni swojej funkcji, jeżeli nie będzie znana pracownikom, przeanalizowana w odniesieniu do warunków konkretnego obiektu oraz możliwa do zastosowania w sytuacji rzeczywistego zagrożenia.
Nie jesteśmy w stanie przewidzieć każdego zdarzenia. Możemy jednak ograniczać ryzyko, właściwie organizować dostęp do szkół, przygotowywać uczniów i pracowników do reagowania, doskonalić procedury oraz współpracować ze służbami i organami prowadzącymi.
Najważniejsze jest, aby w sytuacji zagrożenia zarówno dyrektor, nauczyciele, jak i pracownicy administracji i obsługi wiedzieli, jakie działania należy podjąć i potrafili działać spokojnie, odpowiedzialnie i zgodnie z ustalonymi zasadami.
Bezpieczeństwo dzieci, młodzieży oraz pracowników szkół i placówek jest naszym wspólnym obowiązkiem i wymaga stałej uwagi, odpowiedzialności oraz konsekwentnego działania.
Szanowni Państwo,
podejmowane działania powinny być prowadzone w sposób spokojny, odpowiedzialny i adekwatny do wieku uczniów.
Ich celem nie jest wzbudzanie lęku ani poczucia zagrożenia, lecz budowanie świadomości i właściwego przygotowania do reagowania w sytuacjach kryzysowych.
Proszę, aby przekazywane uczniom i pracownikom informacje wzmacniały poczucie bezpieczeństwa, odpowiedzialności i zaufania do obowiązujących w szkole procedur.
W sytuacjach zagrożenia spokój, znajomość zasad postępowania i właściwa organizacja mają kluczowe znaczenie.
Jednocześnie dziękuję Państwu za dotychczasowe zaangażowanie i proszę o potraktowanie wskazanych wyżej działań jako istotnego elementu bieżącej organizacji pracy szkoły lub placówki.
Z wyrazami szacunku
Wielkopolski Kurator Oświaty
dr Igor Marek Bykowski
Źródło: Kuratorium Oświaty w Poznaniu
–
