HISTORIA KOLSKIEGO CZYTELNICTWA – KOLSKA STARÓWKA (cz. I)… spacerkiem po dawnym Kole.
–
1 kwietnia tego roku minęło 80 lat funkcjonowania Kolskiej Biblioteki. Jej historia jest niezwykle bogatą z tej to racji, że jeszcze do 1939 roku w Kole, a głównie na Kolskiej Starówce, istniały punkty czytelnictwa publicznego. W latach 1920 -1936 przy ul. (obecnie) Pułaskiego a po 1936 r. do roku 1939, punkty Biblioteki Policyjnej w Kole, na narożniku obecnych ulic Michała Kajki i Jasnej. W 1939 roku zostały przez okupanta hitlerowskiego zlikwidowane. Głośne było wtedy w 1939 roku, na początku okupacji niemieckiej, spalenie przez hitlerowców pomiędzy kościołami, Kolską Farą a Klasztorem OO. Bernardynów, zbiorów książek z kolskich bibliotek. Udało się jednak z tej pożogi uratować znaczną ich ilość – dzisiaj „Białych Kruków”, które są obecnie w posiadaniu Kolskiej Biblioteki. Trwała jeszcze II wojna światowa, ale Koło było już wolne od okupanta. Mieszkańcy Koła, tak jak inni Polacy po mrokach 5 –leniej okupacji, odczuwali ogromną potrzebę kontaktu z rodzimą literaturą, za co jeszcze nie tak dawno można było trafić do obozu koncentracyjnego. 1 kwietnia 1945 roku, staraniem pasjonatów oraz zarządzeniem Kolskich Władz Powiatowych, rozpoczęła swoją działalność na terenie Koła Biblioteka Publiczna. Urządzono ją w budynku późniejszego Narodowego Banku Polskiego, a obecnie siedziby Straży Miejskiej przy Starym Rynku. Nosiła nazwę Biblioteki Powiatowej. Miała również status Biblioteki Miejskiej. Jej głównym organizatorem, a zarazem i kierownikiem w latach 1945 – 1956, był Ignacy Wasilewski, nauczyciel, społecznik i propagator czytelnictwa. Żył w latach 1878 – 1958. Znaczącą postacią, tworzącego się wtedy kolskiego bibliotekarstwa w 1945 r., była również Stefania Peda-Lewandowska (ur. W 1905 r.). Oboje pracowali praktycznie społecznie, otrzymując jedynie okresowe zapomogi i talony żywnościowe. W 1946 roku bibliotekę przeniesiono do dwupokojowego lokalu przy ul. Mickiewicza. A od 1 kwietnia 1956 roku, na wiele lat, siedzibą Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kole przy ul. Sienkiewicza 5 stała się dawna Pastorówka przy Kościele Ewangelickim.
–
Dziękuję panu Konradowi Kołodziejskiemu z Kolskiej Biblioteki za pomoc w zredagowaniu tego felietonu.
Foto: Pierwszy kierownik biblioteki – Ignacy Wasilewski i Stefania Peda-Lewandowska foto lata 50 te XX w.
– Zakładki do książek – barwna lata 1945-1948
biała lata 1978 -1990
– Budynek dawnej biblioteki przy Starym Rynku w Kole
PS. 05 czerwca 2025 r. (czwartek) godz. 13-ta w Domu Kultury w Kole, Biblioteka Miejsko-Powiatowa obchodzić będzie swoje 80-Lecie, na co zaprasza mieszkańców Koła. Wstęp wolny.
–
–
–
–
–
Foto i opracowanie tekstu: Ryszard Borysiewicz
